Redaktorem serii jest ks. Edward Walewander, który pisał już o Polakach w Estonii, Mołdawii, Rosji, Armenii. Wszystkie te pozycje obrazują współczesność Polaków na terenach byłego ZSRR, a także ich historię i wkład w miejscową kulturę.

Instytucje, które spowodowały powstanie książki są jednocześnie organizatorami sympozjów naukowych, organizowanych w celu wydobycia mało dotąd zbadanych wątków historycznych i zobrazowania życia Polaków na terenach byłego ZSRR. Aktualnie w księgarniach znaleźć możemy publikację poświęconą Polakom mieszkającym w Gruzji, która jest efektem siódmego już sympozjum, zorganizowanego przez Wyższą Szkołę Humanistyczną w Pułtusku, Stowarzyszenie "Wspólnota Polska" oraz Stowarzyszenie Współpracy Polska-Wschód. Pozycja ta zainteresować może nie tylko znawców i badaczy tej tematyki, ale również szerszy krąg czytelników, gdyż w przystępnej formie porusza tematy splatających się losów ludzkich w krajach odległych od siebie kulturowo, historycznie i geograficznie, ale posiadających wspólny mianownik w postaci narzuconej niewoli. Poszukiwane pewne analogie pomiędzy dwoma krajami stworzyły możliwość poruszenia tematyki współczesnej historii Polski, a aktywna działalność Polaków w Gruzji powoduje konieczność przekazywania wiadomości o ich dokonaniach następnym pokoleniom.

I tak Adam Koseski porusza problemy badań nad Polonią w Gruzji oraz opisuje ich kierunki. O uwarunkowaniach życia i działalności Polaków i Polonii w Gruzji mówi Elżbieta Later-Chodyłowa. Wojciech Materski opowiada o pięćsetletniej historii kontaktów polsko-gruzińskich, a ks. Marek Inglot SJ o misjach polskich i francuskich jezuitów od połowy XVII wieku do początku XIX wieku w Gruzji i Azejberdżanie. Jeden z rozdziałów, autorstwa Andrzeja Chodubskiego, porusza problem Gruzji i Gruzinów w recepcji Polaków. Andrzej Furier opowiada o polskich badaniach geografii Kaukazu od XVIII do XX wieku. Napływ Polaków na Kaukaz, związany z represjami rosyjskimi po powstaniu kościuszkowskim, upadku powstania listopadowego, pomiędzy powstaniami po spisku Szymona Konarskiego (1838), ks. Piotra Ściegiennego (1844) spowodował, iż tereny te stały się częścią "polskich kresów". Artykuł Marii Filiny poświęcony jest sytuacji, w jakiej się znaleźli zesłańcy, opisujący swoje losy w listach i wspomnieniach.

W książce poruszono też m.in. tematy: "narodów Zakaukazia" w walce o niepodległość w latach 1918-1922 (Mirosław Cygański), repatriacji polskich uchodźców cywilnych i wojskowych w latach 1920-1922 (Jacek Knopek), działalności przedstawicielstwa Rzeczypospolitej Polskiej na Kaukazie w latach 1918-1920 (Marek Mądzik), tworzenia tożsamości przez Polaków z Gruzji Południowej (Patrycja Prześlakiewicz).

Larysa Metreweli opowiada o zjednoczeniu się potomków zesłańców i osiedleńców w Stowarzyszeniu Polaków w Gruzji "Polonia", które powstało 9 lutego 1995 roku, a po ponownym zarejestrowaniu w 1998 roku o Związku Kulturalno-Oświatowym Polaków w Gruzji "Polonia" stanowiącym dowód, iż Gruzja zawsze była przychylna przejawom Polskości i Polakom, traktując ich jak swoich własnych synów. Irakli Dżulabaszwili opisuje działalność kulturalno-oświatową Związku Polaków w Gruzji "Polonia". O dzisiejszym duszpasterstwie Polaków w Gruzji opowiada ks. Adam Ochał.

Ostatni rozdział pierwszej części, autorstwa Andrzeja Chodubskiego, dotyczy postrzegania krajów i narodów przez pryzmat mitów i stereotypów. Autor zauważa, iż w relacjach polsko-gruzińskich mit funkcjonuje w pozytywnych konotacjach. Gruzja jawi się w wyobrażeniach Polaków jako kraj bajecznych krajobrazów wysokich gór, z których pochodzą ludzie, ceniący ideały wolności i niezależności.

Drugi rozdział książki poświęcono głosom w dyskusji na omawianym Sympozjum. Dotyczyły one życia Polaków w Abchazji, a także doświadczeń tbiliskiego duszpasterza, ks. Jana Śnieżyńskiego.

Publikację uzupełniają ilustracje z sympozjum i z Gruzji, wykaz autorów, indeks osób i indeks nazw geograficznych.

(LS)

"Polacy w Gruzji", pod red. ks. Edwarda Walewandra
Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2002, s. 403.